Cemâatle Namaz

Cemâatle kılınan namazın münferiden kılınan namazdan kaç derece efdal olduğuna dâir muhtelif rivâyetler vardır. Hadîs-i sahîhte yirmi beş ve yirmi yedi derece rivâyetleri vardır. Fazl-ı ilâhîyi tahdîd edecek hiç bir kayıt yoktur. Sevâbın derecesinin takdîri ancak nûr-i nübüvvetle münkeşif olur. 

Cemâatin miktârına göre sevâbın da teyâzüd edeceğine dâir kayıtlar da vardır. 

Buhārî’den:

Abdullah bin Ömer -radıyallâhu anhümâ-'dan rivâyetle Rasûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz buyurdu ki: Cemâatle kılınan namaz, yalnız kılınan namazdan yirmi yedi derece efdaldir. 

Ebû Hureyre -radıyallâhu anh-'den rivâyetle Nebî -sallallâhu aleyhi ve sellem- buyurdu ki:

İnsanın cemâatle namazı evinde ve pazarda yalnızca kıldığı namazdan yirmi beş derece ziyâde olur. Çünkü sizlerden biri abdeste niyet edip abdestini tamam aldığı ve namazdan başka bir maksadı olmaksızın mescide gittiği zaman tâ mescide girinceye kadar hiç bir adım atmaz ki Allah Teālâ o adımından dolayı onu bir derece daha yükseltmesin ve bir günâhı eksilmesin. Mescide girince de orada kaldıkça hep namazda imiş gibi sevâba nâil olur ve namaz kıldığı yerden ayrılmadığı ve kendisinden de ezâ sâdır olmadığı veya hades vâkî olmadığı müddetçe yanındaki melekler:

"İlâhî buna mağfiret et, buna rahmetini ihsân eyle." diye o kimseye duā ve istiğfâr ederler. 

"Biri imam olan iki kişinin namazı indellah, ard arda olan dört kimsenin namazından, biri imam olan dört kişinin namazı sekiz kişinin namazından, biri imam olan sekiz kişinin namazı yüz kişinin namazından efdal..." olduğu Buhārî şerhinde zikredilmiştir. 

İbn-i Ebi Şeybe'nin Musannef’inde sened-i sahîh ile İbn-i Abbas'dan mervî bir hadîste de cemâatle kılınan namazın münferiden kılınan namazdan yirmi beş derece efdal olduğu, cemâat ziyâde ise mesciddekilerin adedince fazîlete nâil olacakları zikredilmiştir. 

"Mescidde on bin kişi varsa böyle mi?" diye sorana İbn-i Abbas hazretleri: "Evet!" cevâbını vermiştir. 

"Bir kimse yatsı namazını cemâatle kılsa o gecenin nısfını ibâdetle geçirmiş kezâ, sabah namazını cemâatle kılarsa geceyi kâmilen namaz ile ihyâ etmiş gibi olur." (El-Câmiu's-Sağir) 

"Cennetin vustunda oturmasını arzu eden kimse cemâatle namazdan ayrılmasın." (Menâvi) 

"Dîn-i İslâm’ın kuvvet bulmak için cemâate olan ihtiyâcı sevâb almak için mü'minlerin cemâate olan ihtiyâcından ziyâdedir." 

Rasûl-i Ekrem -sallallâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz’in hastalığında Ebû Bekir -radıyallâhu anh- namaz kıldırdı. Rasûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- Hazret-i Âişe'nin odasının kapı perdesini açtı, çıkıp ashâbına baktı. Onların namazda saf bağlayarak durduklarını gördü. Çok sevindi ve sesi duyulacak derecede güldü. 

***

Cemâate devâma mânî olan özürler:

1- Gidemeyecek kadar hasta olmak.

2- Mescide gitmekten nefsi ve malı için korkmak.

3- Ezâ verecek derecede yağmur yağmak.

4- Berd-i şedîd (şiddetli soğuk).

5- İçinde gezinmek havf-i nefsi mûcib olan zulmet (karanlık).

6- İnsanın nefsinde hâceti olmak ki kazâ-yı hâcet zarûreti olmak gibi.

7- Sarımsak, soğan, pırasa yemiş bulunmak.

8- Müfrit şişmanlık.

9- Akşam namazı kılınır iken akşam yemeği hazır olup önüne konmuş olmak.

10- Bazı ahvâlde insana ârız olan nisyân. 

***

Buhārî rivâyetinde: "Ehlinizin yanına dönünüz de içlerinde kalınız, onlara öğretiniz, söyleyecek şeyleri söyleyiniz." 

"Benim nasıl namaz kılar olduğumu gördünüz ise öylece namaz kılınız." buyurulmuştur. 

Yine Buhārî’de Ka'b bin Mâlik -radıyallâhu anh-'den rivâyet olunduğuna göre Rasûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- duhâ vakti seferden döndüğü zaman doğru mescide girip oturmazdan evvel iki rek’at namaz kılmak îtiyâdında idi. 

Rasûlullah -sallallâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz harbden dönüşünde Medîne'ye girerken küçük büyük Medîne halkı O'nu istikbâl ederlerdi. Duāya devâm ede ede Medîne'ye girerdi. Hâne-i saâdetlerine girmeden Mescid’de iki rek’at namaz kılmak şeklindeki sünnet-i seniyyeleri rivâyet edilmiştir.

Nisan 2026, sayfa no: 42-43