Hz. Şeymâ (r.anhâ) / Tuğba Çakır

Şeymâ bint Hâris (r.anhâ), Hicaz’ın uçsuz bucaksız sahralarında dünyaya geldi. O, Arap Yarımadası’nın en köklü ve fasih kabilelerinden Hevâzin’in Sa‘d b. Bekir koluna mensuptu. Asıl adı Huzâfe idi; fakat kader, onun adını değil, bedenindeki bir izden doğan lakabını öne çıkaracaktı. “Benli” yahut “vücudunda iz bulunan” anlamına gelen Şeymâ ismiyle meşhur oldu ve tarih onu bu zarif isimle kaydetti.

Babası kabilesinin saygın isimlerinden Hâris b. Abdiluzzâ, annesi ise insanlık tarihinin en bahtiyar hanımlarından biri olan Halîme es-Sa‘diyye idi.

Süt Kardeşlik ve İlâhî Bereket 

Benî Sa‘d yurdu, temiz havası ve Arap dilinin en saf şekilde konuşulduğu beldelerden biri olmasıyla tanınırdı. Mekke eşrafı, çocuklarının hem bedenî olarak sağlıklı büyümesi hem de dillerinin fesahat kazanması için onları bu bölgedeki sütannelere gönderirdi. Çöl hayatı insanı sert rüzgârlarıyla imtihan eder; fakat aynı zamanda sükûnetiyle berraklaştırırdı. 

Bu kabilede yetişen çocuklar kelimeleri doğru telaffuz eder, misafire ikramı en büyük şeref sayar, emanete hürmeti ise can borcu bilirdi. Şeymâ da böyle bir ahlâk ve terbiye ikliminde büyüdü. Lâkin onun hayatı sıradan bir çöl kızının hikâyesi olarak kalmayacaktı. İlâhî takdir, onu insanlık tarihinin en büyük emanetine, risalet güneşinin şafağına şahit kılacaktı.

Henüz genç bir kız iken annesi Halîme, bir kafileyle birlikte Mekke’ye gitmiş ve oradan nur yüzlü bir süt çocuğuyla dönmüştü. O çocuk, Kâbe’nin gölgesinde yetim kalmış Abdullah oğlu Muhammed idi. 

Çöl halkı için süt kardeşlik, kan bağından daha öte, ruhların kaynaştığı mukaddes bir bağ demekti. Aynı memeden emen çocuklar birbirine ebediyen mahrem olur; aralarında ömür boyu sürecek sarsılmaz bir hürmet ve sevgi bağı oluşurdu. 

Şeymâ, küçük Muhammed’i (sav) ilk gördüğünde onda diğerlerinden farklı, tarifi imkânsız bir hâl sezmişti. Onu anne şefkatiyle kucağına alır, uçsuz bucaksız sahralara çıkarır, otlayan koyunların arasında gezdirirdi. Geceleri ise çölün sessizliğini ninnileriyle süslerdi. Rivayetlere göre o ninniler basit bir uyku türküsü değil, birer dua idi. Kardeşinin büyüyüp kavminin efendisi, şerefli bir insan olmasını temenni ederdi. O masum temennilerin, bütün kâinatın beklediği ilâhî bir hakikate dönüşeceğini elbette bilmiyordu. 

Küçük Muhammed’in (sav) gelişiyle birlikte Benî Sa‘d yurdundaki mütevazi çadırda gözle görülür bir bereket zuhûr etmişti. Kurak mevsimlerde bile koyunların memeleri sütle doluyor, zayıf hayvanlar güçleniyor, sürüler çoğalıyordu. Komşularının hayvanları aç dönerken, Halîme’nin sürüsü tok bir hâlde ağıla varıyordu.

Halîme ailesi bu durumu apaçık görmüş; bu yetim çocuğun gelişini bir lütuf, semavî bir ikram olarak değerlendirmişti. Çölün yoksul hanesinde hissedilen bu olağanüstü bereket, âlemlere rahmet olarak gönderilecek olanın ilk müjdeleri, ilâhî bir işaretti.

Bulutun Gölgesinde 

Bir gün sahrada oyun oynarlarken öğle sıcağı bütün yakıcılığıyla bastırmıştı. Çöl güneşi, gölgesiz kalan her canlıyı kavuracak şiddetteydi. Halîme, çocukların bu sıcakta zarar görmesinden endişelenerek dışarı çıktı. 

Az sonra Şeymâ, heyecan ve hayret içinde koşarak geldi:

“Anneciğim, endişelenme; kardeşime güneş hiç değmiyor.” 

Bu söz, bir annenin kalbini karıştırmaya yeterdi.

“Nasıl olur bu ateş gibi sıcakta?” 

Şeymâ gördüğü manzarayı masum bir sükûnetle anlattı:

“Başının üzerinde beyaz bir bulut var. O nereye gitse, bulut da peşinden geliyor. Bize gölge yapıyor.” 

Bu hâdise sıradan bir tabiat olayı değildi. Çöl güneşinin altında bir bulut parçasının bir çocuğu adım adım takip etmesi… İlâhî muhafaza daha çocukluk yıllarında apaçık tecelli etmişti. 

Halîme, bu manzarayı tam olarak idrak edemese de, taşıdığı emanetin ne kadar özel olduğunu bir kez daha hissetti. Onu artık daha büyük bir dikkat ve titizlikle korumaya başladı. 

Şakk-ı Sadr: İlâhî Hazırlık

Bir başka gün, sütkardeşi Abdullah (Şeymâ’nın öz kardeşi) ağlayarak ve nefes nefese eve koştu. Gökten inen beyaz elbiseli iki kişinin kardeşleri Muhammed’i yere yatırdığını ve göğsünü yardığını anlattı. 

Bir annenin yüreğine düşebilecek en ağır haberdi bu. Halîme feryatla tepeye doğru koştu. Küçük Muhammed’i bir ağacın altında tek başına otururken buldu. Yüzünde korkuya dair hiçbir iz yoktu. Aksine derin bir sükûnet ve nuranî bir aydınlık vardı. 

Bu hâdise, “Şakk-ı Sadr” mucizesiydi; ilâhî bir arınma ve temizlenme… Allah Teâlâ, son elçisini taşıyacağı büyük vazifenin ağırlığına daha o yaşta hazırlıyordu.

Fakat bu olağanüstü hâller tekrar edince Halîme ve eşi Hâris, kıymetli emanete zarar gelmesinden korkarak onu öz annesi Âmine’ye teslim etmeye karar verdiler.

Şeymâ için bu ayrılık, çocuk kalbine saplanan derin bir hüzün oldu. Kucağında taşıdığı, elinden tuttuğu, ninnileriyle uyuttuğu can kardeşi Mekke’ye dönüyordu. Çöl gecelerinde yankılanan o dualı ninniler yerini uzun bir sessizliğe bıraktı. 

Yıllar Sonra: Muhammedü’l-Emîn 

Yıllar su gibi aktı. Çölde büyüyen o bereketli çocuk, Mekke’nin en güvenilir ve en saygın insanı oldu. Henüz peygamberlik gelmeden ona “Muhammedü’l-Emîn” denildi.

Hz. Hatice ile evlendi. Kırk yaşına geldiğinde Hira Dağı’nda Allah Teâlâ onu bütün insanlığa peygamber olarak seçti. 

Mekke’de çetin bir tebliğ mücadelesi başladı. İşkenceler, boykotlar, sabırla yoğrulan yıllar… Ardından Medine’ye hicret… Orada sıfırdan yeni bir toplum ve medeniyet inşa edildi. Bu medeniyetin temeli rahmet, adalet ve kardeşlik üzerine kuruldu.

Huneyn’de Bir Kardeşlik Buluşması

Hicretin sekizinci yılında, on bin kişilik muzaffer bir orduyla Mekke fethedildi. Resûlullah (sav), kendisine yıllarca zulmedenleri, onu yurdundan çıkaranları affetti. Bu affın büyüklüğü, onun bir rahmet peygamberi oluşunun en açık delillerindendi. Fethin hemen ardından, eski kabilesi Hevâzin ile Müslümanlar arasında Huneyn Gazvesi meydana geldi. 

Huneyn’de Hevâzin kabilesi büyük bir bozgun yaşadı. Binlerce esir ve ganimet ele geçirildi. Esirler arasında artık yaşını almış olan Şeymâ da vardı. Yıllar önce kucağında taşıdığı, gölgesinde oyunlar oynadığı kardeşi şimdi Arabistan’ı birleştiren bir devletin başı, Allah’ın Resûlü idi. O ise savaş esirlerinden biriydi. Hayatın bu cilvesi ne kadar ibretliydi. 

Esirler götürülürken onlara:

“Yavaş olun! Biliniz ki ben sizin Efendinizin süt kardeşiyim!” diye seslendi. Fakat kimse ona inanmadı. Aradan elli yıldan fazla zaman geçmiş, yüzler değişmiş, hatıralar silikleşmişti. 

Nihayet onu Resûlullah’ın (sav) huzuruna çıkardılar. Titreyen bir sesle:
“Yâ Resûlallah, ben senin süt kardeşinim.” dedi. 

Resûlullah (sav) şefkatle ona baktı ve bir alâmet istedi. Şeymâ omuzuna yakın bir yeri gösterdi: “Sen küçük bir çocukken, seni kucağımda taşırdım. Bir gün beni omuzumdan ısırmıştın. İşte o dişlerinin izi hâlâ duruyor.” 

Sonra eski günleri anlattı: Halîme’yi, Hâris’i, güttükleri koyunları, sahranın kokusunu… 

O ısırık izini gören ve çocukluk hatıralarını dinleyen Resûlullah’ın gözleri doldu. O an savaş meydanının gerginliği yerini tarif edilemez bir vefa ve kardeşlik sahnesine bıraktı. Sırtındaki hırkasını çıkarıp yere serdi ve süt kardeşi Şeymâ’yı üzerine oturttu. Bu hareket, vefanın, rahmetin ve tevazunun zirvesiydi. 

Rahmet ve İzzet 

Resûlullah (sav), sütannesi ve sütbabasını sordu. Onların vefat ettiğini öğrenince mübarek yüzünü hüzün kapladı. Ardından Şeymâ’ya iki seçenek sundu: 

“İstersen yanımda kal; sana ikram ve izzetle bakılsın. Yahut istersen sana hediyeler vererek seni kabilenin yurduna geri göndereyim.” 

Şeymâ, ailesinin ve kabilesinin yanına dönmeyi tercih etti. Tam o anda kalbindeki son tereddütler silindi ve kelime-i şehadet getirerek Müslüman oldu. 

Resûlullah (sav) ona hizmet etmesi için köleler, yüklerini taşıması için develer ve geçimini sağlaması için çok sayıda davar hediye etti. Onu büyük bir izzet ve ikramla yurduna uğurladı. 

Bu sahne, İslâm tarihinin en zarif ve en dokunaklı vefa tablolarından biri olarak kayıtlara geçti. Çölde bir ninniyle başlayan kardeşlik, yıllar sonra Huneyn’de gözyaşları ve şefkatle taçlanmıştı. 

Ondan Bize Kalan 

Hz. Şeymâ’nın vefat tarihi kesin olarak bilinmez. Lâkin onun hayatı asırlar ötesinden bize şunu fısıldar:
Allah’ın seçtiği mübarek kulların etrafında, bazen en sade ve gösterişsiz insanlar, en büyük ve en samimi şahitlikleri yaparlar. O, risalet nurunun çocukluk şahididir. Çölün sade ve vefakâr kızıdır; fakat tarihin en şerefli izlerinden birini taşır. Hz. Şeymâ, İslâm tarihine vefanın, süt kardeşliğin ve rahmetin ölümsüz bir sembolü olarak nakşedilmiştir. 

Allah Teâlâ bizleri de Hz. Şeymâ validemiz gibi Resûlullah’a muhabbetle bağlı, vefada sebatkâr ve emanete sadık kullarından eylesin. Âmin.

Mart 2026, sayfa no: 9-10-11-12-13