Anasayfa / Kategoriler / Edebiyat

Edebiyat

Nefs Muhâsebesi

Nefs Muhâsebesi Mustafa Özçelik “Dışıma hırka giydim İçim bir kuru kovan” Yûnus Emre Yûnus Emre’nin bize öğrettiği en önemli hakîkatlerden biri de “kendini bilmek” şeklinde ifâde ettiği tutum çerçevesinde “nefs mücâdelesi” yâhud “özeleştiri” şeklinde ifâde edebileceğimiz meseledir. Onun hem “bilmek” temalı şiiri hem de “dağdan odun getirme” menkîbesinde verilmek/öğretilmek istenen mesaj aslında tam olarak budur. Zîrâ bütün zamanlar boyunca insanlar …

Daha fazlası »

Aşk, Âşık, Mâşûk

Aşk, Âşık, Mâşûk Mustafa Özçelik “Miskin Yûnus, zehr-i katil aşk elinden tiryâk olur, İlm ve amel zühd ve tâat pes aşksız helâl olmaya” Yûnus Emre Yûnus Emre Dîvânı’nda en çok kullanılan kavramların başında aşk kavramı gelir. Bu kavram zaman zaman “sevi”, “sevgi” ve “muhabbet” olarak da karşımıza çıkar. Bunu aşkla ilgili diğer kavramlar olarak “âşık” ve “mâşûk” kavramları tâkip eder. …

Daha fazlası »

Muhabbet ve İbâdet

Muhabbet ve İbâdet Mustafa Özçelik “Benden öğüt ister isen eydiverem bildiğimden Budur Çalab’ın buyruğu tutun oruç kılın namaz” Yûnus Emre Yûnus Emre denildiğinde onun akla ilk gelen, hemen öne çıkan mısrâı “Sevelim sevilelim” mısrâıdır. Bu yüzdendir ki “sevgi şâiri” olarak bilinir ve sevilir. Bu tanımlama elbette doğrudur. Sevgi yâhud muhabbet, onun şiirlerinde en çok vurgulanan kavramlardır. Ne var ki bu …

Daha fazlası »

Aşk Sultânı Tapduk

Aşk Sultânı Tapduk Mustafa Özçelik “Aşk sultânı Tapduk durur Yûnus gedâ bu kapuda Gedâlara lutf eylemek Hem kâidedir sultâna”             Yûnus Emre Bugün Anadolu’nun muhtelif yerlerinde Yûnus adına inşâ edilen türbelerin hangisine giderseniz gidin, pek çoğunun yanında yâhud yakınında bir de Tapduk Emre türbesiyle karşılaşırsınız. Bu, son derece tabiî ve anlaşılabilir bir durumdur. Zîrâ seven sevilenden ayrı olmak, ayrı kalmak …

Daha fazlası »

Yûnus Emre’de “Elif” Yorumları

Yûnus Emre’de “Elif” YorumlarıMustafa Özçelik “Elif Allah mim Muhammed tiz selâmet”Yûnus Emre Elif, görünüşte Arap alfabesinin ve bizim Müslüman oluşumuzdan itibâren harf inkılâbına kadar kullanmış olduğumuz alfabenin ilk harfi ve bu harfin adıdır. Fakat kültürümüzde ve edebiyatta özellikle de tasavvufta hakkında kitaplar yazılabilecek kadar geniş mânâlı bir kelimedir. Elif, Tasavvuf’ta Cenâb-ı Hakk’ı simgeler. Vahdâniyeti işâret eder. Bu yüzden özellikle tasavvuf …

Daha fazlası »

Nazar Kılmak

Nazar KılmakMustafa Özçeli Erenlerinnazarı toprağı gevher eylerErenlerkademinde toprak olasım gelirYûnus Emre Lügat mânâsıyla “Bakış, bakma, göz atma” demek olan nazar kelimesi Yûnus Emre’nin gerek Dîvânı’nda gerekse Rîsalet’ün-Nushiyye adlı eserinde sıkça geçer. Çoğu yerde bu kelime varlıklara bakmayı ifâde eder. Meselâ “Ey aşk eri aç gözünü yeryüzüne kılgıl nazar” ifâdesi böyledir. Buna göre insan gaflet tuzağına düşmemek için yeryüzüne de gökyüzüne …

Daha fazlası »

Yûnus Emre’de Sosyal Tenkit

Yûnus Emre’de Sosyal Tenkit Mustafa Özçelik “Gitti beyler mürüvveti binmişler birer atı Yedikleri yoksul eti içtikleri kan olısar” YÛNUS EMRE Yûnus Emre denildiğinde akla ilk gelecek olan kavram elbette “sevgi”dir. Bunu “muhabbet”, “aşk”, “sevi” kavramlarıyla da ifâde edebiliriz. Bu tesbit, şüphesiz doğrudur. Onun şâir-derviş olarak dünyâda bulunuş amacını açıklayan “Ben gelmedim dâvi için benim işim sevi için” ya da “Sevelim …

Daha fazlası »

Aşksızların Dili Yoktur!

Aşksızların Dili Yoktur! Saliha Malhun Arz yuvarlağı üzerinde en çok konuşulan dil hangisidir diye sorsak, şüphesiz ‘Türkçe’dir cevâbını almakta gecikmeyiz. Kaderini gönlümüzde ören Selânik Türküleri ve Balkanlar… Başını Kafkasya’dan kaldırarak Ankâ gibi kanatlarını Cezâyir, Fas ve Tunus’a kadar açan bu dil, coğrafyalara Yesevî Dergâhı Erenleri’nin kandilleriyle yol alıp otağ kurmamış mıydı? Maalesef bizler geldiğimiz yerleri unutmuş gibiyiz. Buna rağmen binlerce …

Daha fazlası »

Hangi Yûnus “Bizim Yûnus”?

Hangi Yûnus “Bizim Yûnus”? Mustafa Özçelik Gelenekte Yûnus Emre ile ilgili algılamalarda hemen herkesin ve her kesimin ortak bir anlayış içinde olduğu görülür. Buna göre Yûnus Emre, sûfî bir şâirdir. Ona bundan başka kimlik biçilmez. Sûfîliği de tamâmen İslâm inanç dâiresi içinde ele alınır. Şiiri açısından ona yaklaşanlar da bu metinlerin Türkçe söyleniyor oluşuna dikkat çekerler. Halvetiye tarîkatına da mensup …

Daha fazlası »

Yûnus Emre’de Yol, Yolcu ve Yolculuk

Yûnus Emre’de Yol, Yolcu ve Yolculuk Mustafa Özçelik “Bu dünyâya gelen kişi âhir yere gitse gerek” Yûnus Emre Yol, yolcu ve yolculuk kavramları bir arada düşünüldüğünde ortaya hepimizin şu veya bu şekilde kahramânı olduğumuz bir hikâye çıkar. Fakat bu hikâyeyi sâdece maddî mânâda düşünemeyiz. Yolculuğun bir de mânevî olanı vardır ki yol, yolcu ve yolculuk denilince asıl bunları anlamak gerekir. …

Daha fazlası »