Anasayfa / Kategoriler / Edebiyat

Edebiyat

Yûnus Emre’de Âyet ve Hadis Yorumları

Yûnus Emre’de Âyet ve Hadis Yorumları Mustafa Özçelik “Aslım Haktır şer değil Mürşiddir Kur’ân bana” Yûnus Emre Yûnus Emre, genellikle “ümmî” olarak nitelendirilir. Oysa onun için bu durum, tasavvufî mânâsıyla söz konusudur. Çünkü ümmîlik zâhirde “câhillik, bilgisizlik” anlamında olsa bile, tasavvufta “bilgisi okuduklarına göre değil, vahye göre şekillenen” kişileri ifâde için kullanılır. Yûnus Emre, hem zâhirî hem bâtınî bilgi kaynaklarına …

Daha fazlası »

“Gel Gidelim Dosta Gönül”

“Gel Gidelim Dosta Gönül” Mustafa Özçelik “Biz bu cihândan göçelüm  Ol dost iline uçalum Arzû hevâdan geçelim Gel dosta gidelim gönül” Yûnus Emre Göç, insanoğlunun kaderidir. Bu yüzden insanlık târihi bir bakıma göçlerin târihi olmuştur. Yine göç, “bir yerden başka bir yere taşınma” şeklindeki basit anlamının ötesinde dînî, sosyal, ekonomik, siyâsî vb. sebepleri ve sonuçları etrâfında düşüldüğünde çok sayıda anlam …

Daha fazlası »

Kapıda Kul Olmak

Kapıda Kul Olmak Mutafa Özçelik Şerî‘at-tarîkat yoldur varana Hakîkat-ma‘rifet andan içerü Yûnus Emre Yûnus Emre, olgunlaşma hikâyesini anlattığı “Tapdug’un tapusında/Kul olduk kapusında/Yûnus miskîn çigidük/Bişdük el-hamdüli’llâh” dörtlüğünde “kapı” kelimesinden söz eder. Bu kapının nasıl bir anlam taşıdığını anlamak için bu kelimeye sözlüklerde yazan “Bir yapıda giriş çıkışı sağlamak için bir yere yerleştirilen, tahta yahut demirden iki veya tek kanatlı açılır kapanır …

Daha fazlası »

Bir’de Çokluk Çoklukta Bir’lik

Bir’de Çokluk Çoklukta Bir’lik Mustafa Özçelik İkiliği terk itgil birlik makâmın tutgıl Cânlar cânın bulasın iş bu dirlik içinde Yûnus Emre Hz. Mevlânâ’nın “pergel” istiâresi aslında hem kadîm hem yeni, hem ferdî hem de toplumsal problemlerin mâhiyetini anlamada ve çözüm yolları bulmada bize önemli imkânlar sunmaktadır. Pîrimizin Fussilet Sûresi 53. âyete dayandırdığı bu istiâreye göre pergelin sâbit ayağı Bir’e yâni …

Daha fazlası »

Yûnus Emre Dilinde Duâ

Yûnus Emre Dilinde Duâ Mustafa Özçelik Cân u gönülden seversen yalvar kul Allâh’a yalvar Maksûda ermek dilersen yalvar kul Allâh’a yalvar Yûnus Emre Yûnus Emre’nin Allah-İnsan münâsebetini anlatan en çarpıcı mısrâlarından biri de “Kul pâdişâhsız olmaz pâdişâh kulsuz degil” ifâdesidir. Hakîkat mâdem böyledir, öyleyse ikisi arasında bir iletişim vâsıtası olması îcâb eder. Bu da O’na seslenmeyi gerektirir. İşte bunun adı …

Daha fazlası »

İlâhîler Bize Ne Söyler?

İlâhîler Bize Ne Söyler? Mustafa Özçelik Yâ İlâhî başlayalım ism-i Bismillâh ile Bu duâya el açalum ism-i Bismillâh ile  “İlâhî-i Mekteb (Mektep İlâhîsi) Mutasavvıf şâirler tarafından yazılan/söylenen dînî ve ilâhî temalı şiirler, Anadolu şiir ve mûsikî muhîtinde hep “ilâhî” olarak bilinir. Tarîkat muhitlerinde ise bu adın “nutk-ı şerîf” olarak söylendiğini biliyoruz. Hangi terimle adlandırırsak adlandıralım bu eserler câmi ve tekke …

Daha fazlası »

Bir Fıtrat Eğitimcisi Olarak Yûnus Emre

Bir Fıtrat Eğitimcisi Olarak Yûnus Emre Mustafa Özçelik Çok yönlü adlandırmalara, incelemelere, değerlendirmelere konu olacak fikir zenginliğini içinde taşıyan Yûnus Emre için söylenmesi mümkün kavramlardan biri de onun bir fıtrat eğitimcisi olmasıdır. Ona neden bu sıfatı verdiğimizi anlamak için ise önce fıtrat kavramına bakmamız gerekiyor. Fıtrat, ilgili eserlerde “Yaratılış, halk, tekvin” yâni “İnsanın yaratılışında var olan hususlar, huy, tıynet, mizâc, …

Daha fazlası »

Nefs Muhâsebesi

Nefs Muhâsebesi Mustafa Özçelik “Dışıma hırka giydim İçim bir kuru kovan” Yûnus Emre Yûnus Emre’nin bize öğrettiği en önemli hakîkatlerden biri de “kendini bilmek” şeklinde ifâde ettiği tutum çerçevesinde “nefs mücâdelesi” yâhud “özeleştiri” şeklinde ifâde edebileceğimiz meseledir. Onun hem “bilmek” temalı şiiri hem de “dağdan odun getirme” menkîbesinde verilmek/öğretilmek istenen mesaj aslında tam olarak budur. Zîrâ bütün zamanlar boyunca insanlar …

Daha fazlası »

Aşk, Âşık, Mâşûk

Aşk, Âşık, Mâşûk Mustafa Özçelik “Miskin Yûnus, zehr-i katil aşk elinden tiryâk olur, İlm ve amel zühd ve tâat pes aşksız helâl olmaya” Yûnus Emre Yûnus Emre Dîvânı’nda en çok kullanılan kavramların başında aşk kavramı gelir. Bu kavram zaman zaman “sevi”, “sevgi” ve “muhabbet” olarak da karşımıza çıkar. Bunu aşkla ilgili diğer kavramlar olarak “âşık” ve “mâşûk” kavramları tâkip eder. …

Daha fazlası »

Muhabbet ve İbâdet

Muhabbet ve İbâdet Mustafa Özçelik “Benden öğüt ister isen eydiverem bildiğimden Budur Çalab’ın buyruğu tutun oruç kılın namaz” Yûnus Emre Yûnus Emre denildiğinde onun akla ilk gelen, hemen öne çıkan mısrâı “Sevelim sevilelim” mısrâıdır. Bu yüzdendir ki “sevgi şâiri” olarak bilinir ve sevilir. Bu tanımlama elbette doğrudur. Sevgi yâhud muhabbet, onun şiirlerinde en çok vurgulanan kavramlardır. Ne var ki bu …

Daha fazlası »