Edebiyat

Yûnus Emre’nin Mürşidlik Dönemi

“Vardığımız illere şol sefâ gönüllere Halka Tapduk ma’nisin saçtık elhamdülillâh”  Yûnus Emre Yûnus Emre konusunda bilgi veren kaynakların çoğunda ve hakkında yazılan romanlarda, çevrilen filmlerde onun şahsî tekâmül hikâyesi anlatılırken mürşidlik dönemine dâir çok fazla bilgi verilmediği görülmektedir. Bu da onun Anadolu’daki dînî, tasavvufî, edebî rolünü ve tesirini anlamamızı zorlaştırmaktadır. Oysa Yûnus Emre’nin hikâyesinin birinci kısmı yâni şahsî tekâmül (dervişlik) …

Daha fazlası »

Yûnus Emre’de Akıl ve Gönül

Yûnus Emre’de Akıl ve Gönül Mustafa Özçelik Eger akıl başdayısa gönülde ol tuşdayısa İkisi bir işdeyise düşman bana kâr eylemez Yûnus Emre Yûnus Emre’nin şiirlerine bakıldığında, gerek Dîvân’ında gerekse Risâlet’ün-Nushiyye’sinde hem “akıl” hem de “gönül” kavramına özel bir yer verildiği görülür. Bu yüzden onu hem “gönül” hem de “akıl” şâiri olarak görmek gerekir. Bu durum, onun tevhîdî inanışı gereği insanı …

Daha fazlası »

Bir Molla Kâsım Gelir

Bir Molla Kâsım Gelir Mustafa Özçelik Derviş Yûnus bu sözü eğri büğrü söyleme Seni sîgaya çeken bir Molla Kâsım gelir Yûnus Emre Yûnus Emre’nin şiirlerinde anlam yüzeyde değildir. Çok katmanlı bir anlam dünyâsı vardır bu şiirlerin. Zâten nitelikli edebî eserlerin özelliği de budur. Değilse “her dem yeni” kalmayı başaramazlar ve zaman içerisinde unutulup giderler. Fakat bu çok katmanlılık dünyâsına yabancı …

Daha fazlası »

Bir Garip Ölmüş Diyeler

Bir Garip Ölmüş Diyeler Mustafa Özçelik Ben bunda garîb geldüm ben bu ilden bîzâram Bu tutsaklık tuzagın demi geldi üzerem Yûnus Emre Yûnus Emre’nin “Acep şu yerde var mı ola/Şöyle garip bencileyin” mısraları ile başlayan şiiri, onun en çok bilinen ve sevilen şiirlerindendir. Bunun en önemli sebebi, şairin bu şiirinde her zamanki samimiyeti ile bize bizim hikâyemizi anlatıyor olmasıdır. Zira …

Daha fazlası »

Çağırayım Mevlâm Seni

Çağırayım Mevlâm Seni Mustafa Özçelik “Her şeyi Hakk yaratır işbu cihân içinde Cümle anı zikreder kevn ü mekân içinde” Yûnus Emre Göz, görme; kulak ise işitme organıdır. Buna göre diyelim karşımızdaki bir ağacı görme mesâfesindeysek görürüz, geçen bir arabanın sesini ise frekansı kulağın duyacağı yükseklikte ise işitiriz. Bu elbette zâhirî bir gerçeklikle ilgilidir yâni fizikî bir konudur. Ama şunu biliriz …

Daha fazlası »

Yûnus Emre’nin Nefesi

Yûnus Emre’nin Nefesi Mustafa Özçelik “Her nefeste Allah adın de müdam Allah adıyle olur her iş tamam” Süleyman Çelebi Nefes; yâni akciğerlere hava alıp verme ve bu yolla alınıp verilen hava, soluk mânâsıyla canlılığın devâm ediyor olmasında en önemli husûsu ifâde eder. Buna göre nefes alan yaşıyor, nefesi biten ölmüş demektir. Yine nefes yâhud nefeslenmek “rahatlık, ferahlık duyma” mânâsında da …

Daha fazlası »

Gönlü Pâk Eylemek

Gönlü Pâk Eylemek Mustafa Özçelik Yûnus sana tutdı yüzin unıtdı cümle kendözin Cümle sana söyler sözin söz söyleden sensin bana Yûnus Emre Yûnus Emre, asıl amacı şiir söylemek olmasa bile mâdem ki ortada şiirleri olan bir isimdir ve tanınmışlığının, çok sevilip benimsenmesinin en önemli taraflarından birisi bu özelliğidir, öyleyse onu şiir ve şâir bağlamında da ele almak gerekir. Fakat şiire …

Daha fazlası »

Yûnus Emre’de Âyet ve Hadis Yorumları

Yûnus Emre’de Âyet ve Hadis Yorumları Mustafa Özçelik “Aslım Haktır şer değil Mürşiddir Kur’ân bana” Yûnus Emre Yûnus Emre, genellikle “ümmî” olarak nitelendirilir. Oysa onun için bu durum, tasavvufî mânâsıyla söz konusudur. Çünkü ümmîlik zâhirde “câhillik, bilgisizlik” anlamında olsa bile, tasavvufta “bilgisi okuduklarına göre değil, vahye göre şekillenen” kişileri ifâde için kullanılır. Yûnus Emre, hem zâhirî hem bâtınî bilgi kaynaklarına …

Daha fazlası »

“Gel Gidelim Dosta Gönül”

“Gel Gidelim Dosta Gönül” Mustafa Özçelik “Biz bu cihândan göçelüm  Ol dost iline uçalum Arzû hevâdan geçelim Gel dosta gidelim gönül” Yûnus Emre Göç, insanoğlunun kaderidir. Bu yüzden insanlık târihi bir bakıma göçlerin târihi olmuştur. Yine göç, “bir yerden başka bir yere taşınma” şeklindeki basit anlamının ötesinde dînî, sosyal, ekonomik, siyâsî vb. sebepleri ve sonuçları etrâfında düşüldüğünde çok sayıda anlam …

Daha fazlası »

Kapıda Kul Olmak

Kapıda Kul Olmak Mutafa Özçelik Şerî‘at-tarîkat yoldur varana Hakîkat-ma‘rifet andan içerü Yûnus Emre Yûnus Emre, olgunlaşma hikâyesini anlattığı “Tapdug’un tapusında/Kul olduk kapusında/Yûnus miskîn çigidük/Bişdük el-hamdüli’llâh” dörtlüğünde “kapı” kelimesinden söz eder. Bu kapının nasıl bir anlam taşıdığını anlamak için bu kelimeye sözlüklerde yazan “Bir yapıda giriş çıkışı sağlamak için bir yere yerleştirilen, tahta yahut demirden iki veya tek kanatlı açılır kapanır …

Daha fazlası »